Actometer

De actometer

Een actometer meet fysieke activiteit. De ontwikkelingen op het gebied van activiteitenmonitoren gaan snel en bieden de diëtist nieuwe kansen en uitdagingen. Actometers zijn kleine, draadloze apparaatjes die gedragen worden op de enkel, heup of arm.  Ze werken twee tot vier weken op één accu; het dragen is geen belasting.  Ze bevatten altijd een driedimensionale versnellingsmeter en soms ook warmtesensoren. De uitkomsten van de actometer geven een schatting van de lichamelijke activiteit.

Welke actometer kan je het beste kiezen?

Er zijn veel verschillende varianten op de markt, zowel voor consumenten (bijvoorbeeld Fitbit) als voor onderzoek (bijvoorbeeld Sensewear of PAM). Een eenvoudige stappenteller of applicatie op een telefoon zijn onvoldoende valide, omdat deze geen onderscheid maken in intensiteit van bewegen. Bij 5 km wandelen zet je bijvoorbeeld evenveel stappen als bij 5 km hardlopen, maar je verbrandt bij hardlopen meer energie. De formules die gebruikt worden om het energieverbruik te berekenen zijn vaak niet te achterhalen. Een actometer die de intensiteit van bewegen meet en inzicht geeft in de gebruikte formules heeft meerwaarde. De kosten van zo’n actometer liggen tussen de 150 en 1000 euro. Ze zijn steeds opnieuw te gebruiken, waardoor de kosten per meting relatief laag zijn. Bij de keuze voor een actometer is het raadzaam om rekening te houden met de validatie, plaats van dragen, een eventuele monitor, en resultaten die beschikbaar komen.

 

Validatie

De validatie moet bij voorkeur met dubbel gelabeld water of met een draagbare indirecte calorimeter zijn uitgevoerd. De kenmerken van de validatiestudiegroep moeten zo veel mogelijk overeen komen met de te meten persoon.

 

Plaats van dragen

Actometers kunnen om de pols, de bovenarm, rond de enkel of op de heup gedragen worden. Niet op elke plaats wordt alles even goed gemeten. Actometers voor om de bovenarm of pols onderschatten activiteiten als fietsen. Actometers die op de heup of enkel gedragen worden, maken slechter onderscheid tussen zitten en staan, en onderschatten activiteiten met de bovenarmen.

 

Met of zonder monitor

Wanneer de actometer wordt gebruikt om fysieke activiteit te stimuleren, is het wenselijk dat de drager op de monitor het resultaat kan zien. Als het doel is het meten van de gemiddelde activiteit, is een monitor niet wenselijk. Dat kan de uitkomst van de meting namelijk beïnvloeden. Voor deze toepassing is er een actometer beschikbaar waarbij de resultaten via de computer uitgelezen worden.

 

Welke resultaten zijn beschikbaar?
  • De activiteitenscore
  • Metabool equivalent (MET): een MET is gelijk aan 3,5 ml zuurstof per kg lichaamsgewicht per minuut. De MET-waarde van lichamelijke activiteiten varieert van 0,9 MET bij slaap tot 18 MET bij zware inspanning. 1 MET komt overheen met het basaalmetabolisme, de gemiddelde MET-waarde over 24 uur is daarmee te interpreteren als PAL-waarde (Physical Activity Level).
  • Het aantal stappen
  • Aantal uren zitten / liggen / slaap (sedentaire tijd).

 

Auteurs

Heidi Zweers en Sanne Huisman, diëtisten Radboudumc

De herkomst van dit stuk is van het Nederlands Tijdschrift voor Voeding en Diëtetiek.

 

Referenties:
  1. Schrack JA, Cooper R, Koster A, et al. Assessing daily physical activity in older adults: Unraveling the complexity of monitors, measures, and methods. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2016;71(8):1039-48