BIA
Inleiding
Deze gids bevat een overzicht van veel voorkomende relevante bio-impedantie analyse (BIA) toestellen in Nederland en bevat informatie van fabrikanten verkregen. Als u overweegt een nieuwe BIA aan te schaffen kan deze consumentengids u helpen een keuze te maken voor een apparaat dat geschikt is voor uw zorgsetting. We beschrijven welke verschillende vormen van BIA's er zijn en voor welke zorgsetting deze geschikt zijn.
Disclaimer: Deze gids is met de best mogelijke zorg door de NAP samengesteld op basis van de beschikbare informatie uit brochures van en communicatie met fabrikanten en wetenschappelijke bronnen. Deze gids is ge-update in 2026. Desondanks kan het zijn dat er informatie incompleet of incorrect is. In dat geval stellen wij het op prijs dat er met ons contact wordt opgenomen via nutritionalassessmentplatform@gmail.com
De BIA apparaten in deze consumentengids zijn allemaal beschikbaar op de Nederlandse markt en bedoeld voor professioneel gebruik. Apparaten die niet voldoen aan de AVG richtlijnen worden niet in de gids opgenomen. Daarnaast vindt de NAP het belangrijk dat er inzicht is in de ruwe meetwaarden.
De BIA apparaten in deze consumentengids zijn allemaal beschikbaar op de Nederlandse markt en bedoeld voor professioneel gebruik. Apparaten die niet voldoen aan de AVG richtlijnen worden niet in de gids opgenomen. Daarnaast vindt de NAP het belangrijk dat er inzicht is in de ruwe meetwaarden.
Single-frequency BIA (SF-BIA)
Hierbij wordt de impedantie bij één frequentie (50 kHz) gemeten via 4-punts met elektroden. Met een formule (Kyle voor gezonden Rutten voor zieken zie SF BIA SOP) wordt op basis van de gemeten weerstand, lichaamslengte, gewicht, geslacht en leeftijd de vetvrije massa (VVM; kg) berekend. Deze benadering heeft een acceptabele nauwkeurigheid bij personen met normale hydratietoestand. SF‑BIA is niet geschikt bij afwijkende hydratietoestand. In de consumentengids zijn alleen SF-BIA apparaten opgenomen voor professioneel gebruik en ze moeten ruwe waardes van resistance en reactance weergeven zodat je zelf een formule kunt kiezen. Al SF-BIA's in de consumentengids voldoen aan dit criteria.Bio-elektrische impedantie vectoranalyse (BIVA)
BIVA is een toepassing die zowel op de SF-BIA als op de MF BIA kan worden toegepast. Het is geen apart apparaat er moet software beschikbaar zijn om het BIVA plot te genereren. Of een BIA deze mogelijkheid heeft wordt weergegeven in de consumentengids. Met BIVA kan op de frequentie van 50 KHz in een BIVA plot (afbeelding 1) de actuele voedings- en hydratietoestand in kaart gebracht worden. In deze plot worden de reactance per meter lengte uitgezet tegen resistance per meter lengte. In ellipsen worden de referentiewaardes van een gezonde populatie aangegeven. Zo kan je zien waar de meting van de patiënt zich bevindt op de hydratie en BCM as. Zie hiervoor SF-BIA en MF-BIA SOP. Als uit het BIVA plot blijkt dat de hydratietoestand afwijkend is, is de meting in geval van een SF-BIA niet bruikbaar voor beoordelen van de voedingsstatus. Bij MF-BIA kan de hoeveelheid intracellulair en extracellulair vocht in kaart gebracht worden waardoor de meting ook bij afwijkende hydratietoestand nog wel te gebruiken is.
Afbeelding 1: BIVA Plot (bron: SF BIA SOP)
Multi-frequency BIA (MF-BIA)
Bij een Multi-Frequency (MF) BIA-meting wordt de impedantie bij meerdere frequenties gemeten (5 tot 3000 kHz). Door het meten met verschillende frequenties, kan onderscheid worden gemaakt tussen Intra Cellulaire water (ICW) en extracellulaire water (ECW). Wanneer de frequentie laag is, beweegt de elektrische stroom om de celmembranen heen via het ECW. Bij hogere frequenties kan de stroom door de celmembranen heen dringen, waardoor zowel het ICW als het ECW gemeten worden (zie afbeelding 2). Bij een multi-frequency BIA vinden we het nog steeds belangrijk dat de ruwe waardes gemeten op 50Khz worden weergegeven. Je kan dan nog steeds de formule van Kyle of Rutten gebruiken. Maar om van de voordelen van de meerdere frequenties gebruik te maken ben je afhankelijk van het algoritme van de fabrikant. Deze is niet bekend we hebben wel bij alle fabrikanten de validatiestudies opgevraagd. De link naar de studies staat in de consumentengids. Op basis van de opgevraagde studies kan worden geconcludeerd dat de apparaten onderling weinig verschillen in validiteit. De meeste studies zijn uitgevoerd in een Kaukasische, Europese populatie en gevalideerd met DXA en/of MRI. Hierbij werd een goede correlatiecoëfficiënt gevonden van > 0,9 voor de lichaamssamenstellingsparameters. De studiepopulaties zijn niet heel groot, maar wel vergelijkbaar, variërend van ongeveer van 75 tot 225 deelnemers per studie. Van Bodystat was geen validatiestudie beschikbaar. De firma Tanita heeft geen recente gegevens aangeleverd. De validatiestudies van de meest gebruikte SF BIA formules zijn ook toegevoegd. Soms kan het nog een optie zijn om bij een meting met een MF BIA apparaat ook de SF BIA formule (Kyle voor gezonden Rutten voor zieken) te berekenen. Zie tabblad validatiestudies in de consumentengids.
Afbeelding 2. Principe van MF-BIA (Moonen HPFX,2021)
Bio-impedantie spectroscopie (BIS)
BIS meet de impedantie van het lichaam met een serie van frequenties, waarbij de data worden toegepast op een theoretisch model, het Cole-Cole model (Cole, Kenneth S., Robert H., 1941). Op deze manier kan de weerstand naar een frequentie van 0 en een frequentie van oneindig worden geëxtrapoleerd. Impedantie bij een hele lage frequentie is een maat voor ECW en bij een hele hoge frequentie voor TBW. Het heeft het voordeel dat het niet alleen TBW meet, maar ook het verschil kan meten tussen ECW en ICW om zo een schatting van lichaamscel massa (BCM) te maken. Daardoor kan de BIS vocht onderscheiden van zowel spiermassa als vetmassa. BCM is een BIS die specifiek gevalideerd voor nierfalen patiënten en dialyse patiënten.Een nieuw BIA-apparaat aanschaffen waarop letten?
Eerst moet u beslissen of u voor een SF BIA, MF BIA of BIS wilt gaan. Zie hierbij de bovenstaande uitleg met de voor -en de nadelen. Vooral of u een doelgroep gaat meten met of zonder hydratieproblemen maakt uit of u voor een SF dan/wel MF BIA of BIS moet gaan kiezen. Per BIA soort in een tabbladgemaakt in de consumentengids. Hierbij staan de relevante eigenschappen van de diverse apparaten overzichtelijk een schema.Eigenschappen waarop u kunt letten:
- Staand of liggend gebruik
Er zijn BIA-apparaten die staand meten en BIA-apparaten die liggend meten. Houding (liggen, staan of zitten) beïnvloedt de resultaten van de BIA-metingen vanwege de vochtverdeling in het lichaam. Liggend meten is de aanbevolen positie, omdat het lichaamsvocht dan beter verdeeld is, wat zorgt voor een stabielere en betrouwbaardere meting. Daarnaast vermindert deze houding de invloed van de zwaartekracht op de vochtverdeling. De liggende positie wordt gebruikt in de ESPEN-richtlijn en bij het bepalen van de meeste referentiewaarden en formules. Wanneer liggend meten niet haalbaar is, kunnen ook zittende of staande metingen worden uitgevoerd. Uit onderzoek aan de Haagse hogeschool (Langius, 2025) blijkt dat de staande meting niet significant verschilde van de liggende meting, en dat de verschillen kleiner waren dan bij de zittende meting (gemiddeld <0,5 kg). Vooral bij mensen met een hogere spiermassa is de afwijking iets groter bij de zittende meting. De afwijking blijft echter over tijd constant, waardoor staande en zittende metingen prima als alternatief gebruikt kunnen worden als liggend meten niet mogelijk is. Belangrijk is dat je voor elke meting steeds dezelfde houding aanhoudt, zodat de resultaten goed vergelijkbaar. MF-BIA's die staand meten zijn ook op deze manier gevalideerd en dus is het algoritme afgestemd op staand meten. Een staande BIA is meestal niet verplaatsbaar en een liggende wel. Bij een staande meting is de fasehoek lager kan wel een hele graad verschillen.- BIA Software
De fabrikanten van BIA-apparaten bieden Verschillende software opties deze staan weergegeven in de consumentengids. De functionaliteit van deze software omvat de berekening van ruwe impedantiewaarden (R, Xc) in vetmassa, vetvrije massa, totaal lichaamswater en fasehoek; vergelijking van gegevens met gevalideerde, populatie specifieke referentiewaarden; grafische weergave van de lichaamssamenstelling verandert in de loop van de tijd; gedetailleerde rapportage voor klinische dossiers of export naar systemen voor elektronische medische dossiers. Gespecialiseerde software gericht op BIVA -plotten, onderzoek of gespecialiseerde gezondheidsscreening.Deze software wordt aangeboden in de vorm van een online cloudplatform en/of desktopversies voor besturingssystemen (Windows, MacOS). De meeste software is proprietair en specifiek ontworpen om te werken met de hardware van de fabrikant.
De keuze tussen cloudgebaseerde en desktopsoftware hangt af van de behoefte aan mobiliteit en samenwerking tegenover gegevensbeheer en offline stabiliteit. Kosten spelen uiteraard ook een rol bij cloudsoftware spelen maandelijkse kosten en bij netwerksoftware niet.
In instellingen moet vaak een hele procedure doorlopen worden om de software op het netwerk te krijgen of toestemming te verkrijgen om te werken met de cloud. Onze strenge AVG-regels spelen hierin een belangrijke rol. Alle BIA-apparaten in deze consumentengids zeggen dat ze voldoen aan de AVG-regels maar in de praktijk zijn er nog wel veel verschillen in de uitvoering ervan de moeite die het kost om de software op je netwerk te krijgen. Dit is lastig objectief in de consumentengids op te nemen daarom moeten we soms uit onze eigen ervaring putten aanvullingen en ervaringen uit het werkveld hierop zijn van harte welkom.